Kısaca: Aort anevrizması, vücudun en büyük atardamarı olan aortun duvarının zayıflayıp balonlaşmasıdır. Çoğu zaman sessiz ilerler; bazı kişilerde karın veya bel ağrısı, karında kalbin attığının hissedilmesi gibi belirtiler verebilir. Ani, şiddetli karın/sırt ağrısı yırtılma (rüptür) belirtisi olabilir ve acildir — derhal 112 aranmalıdır. Yüksek tansiyon başta olmak üzere risk taşıyanların düzenli tarama yaptırması önemlidir.
Aort Anevrizması Nedir?
Aort, kalpten çıkarak göğüs ve karın boşluğundan geçen, vücudun en büyük atardamarıdır. Damar duvarının zayıfladığı bölgelerde basıncın etkisiyle balon gibi genişlemeye anevrizma denir. Normalde karın bölgesinde yaklaşık 2 – 2,5 santimetre olması gereken aort çapı, anevrizma geliştiğinde balonlaşarak 7 – 8 santimetreye kadar ulaşabilir. Genişledikçe damar duvarı incelir ve yırtılma riski artar.
Aort Anevrizması Nasıl Belirti Verir?
Anevrizmaların en sinsi yönü, çoğu zaman hiçbir belirti vermeden ilerlemesidir; bu nedenle sıklıkla başka bir nedenle yapılan ultrason veya tomografide tesadüfen fark edilir. Belirti verdiğinde ise en sık şu şekillerde kendini gösterir:
- Karın ağrısı veya sürekli bel ağrısı
- Karında, kalp atışıyla uyumlu zonklama / nabız hissi
- Karında dolgunluk veya kitle hissi (özellikle zayıf kişiler bunu daha kolay fark eder)
- İlerlemiş olgularda göğüs veya sırta yayılan rahatsızlık
Kalp her attığında balonlaşmış damar omurgaya doğru baskı yapabilir; bu da bel veya karın ağrısının tipik nedenidir. Bazı kişiler karınlarında kalplerinin attığını doğrudan hissedebilir.
Acil uyarı: Aniden başlayan, şiddetli ve yırtılır tarzda karın/sırt/bel ağrısı; baygınlık, tansiyon düşmesi ve soğuk terleme; anevrizmanın yırtılması (rüptür) veya aort yırtılması (diseksiyon) belirtisi olabilir. Bu durum hayatı tehdit eder — vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
Risk Faktörleri
- Yüksek tansiyon (en önemli risk etkenlerinden biri)
- Sigara kullanımı
- Damar sertliği (ateroskleroz) ve yüksek kolesterol
- İleri yaş ve erkek cinsiyet
- Ailede anevrizma öyküsü (genetik yatkınlık)
Tanı ve Tarama
Aort anevrizması genellikle ultrasonografi ile kolayca saptanabilir; daha ayrıntılı değerlendirme için bilgisayarlı tomografi (BT) veya BT anjiyografi kullanılır. Anevrizma sessiz ilerlediği için, özellikle yüksek tansiyon hastalarının ve risk taşıyanların yılda bir kez ultrason ya da tomografi ile değerlendirilmesi erken tanı açısından önemlidir. Anevrizma saptandığında, çapına ve büyüme hızına göre takip veya tedavi planı hekim tarafından belirlenir.
Tedaviye Genel Bakış ve Takip
Küçük ve belirti vermeyen anevrizmalar çoğu zaman düzenli görüntüleme ile takip edilir; risk faktörlerinin (özellikle tansiyonun) kontrolü bu süreçte önemlidir. Belirli bir çapa ulaşan veya hızlı büyüyen anevrizmalarda hekimin uygun gördüğü cerrahi ya da girişimsel (kapalı) yöntemler değerlendirilebilir. Tedaviden sonra da rutin kontrollerin aksatılmaması gerekir. Ayrıntılı bilgi için Aort Anevrizması sayfasını inceleyebilirsiniz.
İlgili sayfalar: Şah Damarı Tıkanıklığı · Aort Yırtılması (video) · Yüksek Tansiyon ve Aort Anevrizması
Aort Anevrizması Nasıl Belirti Verir? — Video Anlatımı
Bu videonun ayrıntılı özeti ve bölümleri için video detay sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Aort anevrizması belirti verir mi?
Çoğu zaman sessiz ilerler. Belirti verdiğinde en sık karın/bel ağrısı ve karında kalp atışıyla uyumlu zonklama hissi görülür. Bu nedenle risk taşıyanlarda düzenli tarama önemlidir.
Aort anevrizması neden tehlikelidir?
Genişledikçe damar duvarı incelir ve yırtılma (rüptür) riski artar. Yırtılma hayatı tehdit eden acil bir durumdur; bu yüzden erken tanı ve takip kritik öneme sahiptir.
Aort anevrizması nasıl saptanır?
En sık ultrasonografi ile saptanır; ayrıntılı değerlendirme için bilgisayarlı tomografi (BT) veya BT anjiyografi kullanılır.
Kimler düzenli tarama yaptırmalı?
Özellikle yüksek tansiyon hastaları, sigara içenler, ileri yaştakiler ve ailesinde anevrizma öyküsü olanların yılda bir kez ultrason/tomografi ile değerlendirilmesi önerilir.
Bu içerik tıbbi tavsiye midir?
Hayır. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi muayene, tanı veya tedavinin yerine geçmez. Şikayetleriniz için bir hekime başvurunuz.
Kaynaklar — Bilimsel Yayınlar
Bu sayfadaki bilgiler, Prof. Dr. Yusuf Kalko’nun uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmalarıyla da desteklenmektedir:
- The surgical treatment of arterial aneurysms in Behçet disease: a report of 16 patients. Journal of Vascular Surgery, 2005. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Visceral artery aneurysms. The Heart Surgery Forum, 2007. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Mid-term outcome with surgery for type B aortic dissections: a single center experience. Journal of Cardiac Surgery, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Surgical experiences in acute spontaneous dissection of the infrarenal abdominal aorta. Anadolu Kardiyoloji Dergisi, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Comparison of transperitoneal and retroperitoneal approaches in abdominal aortic surgery. Acta Chirurgica Belgica, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Interleukin-10 levels and clinical outcome: retroperitoneal versus transperitoneal approaches in infra-renal abdominal aorta reconstruction. Acta Chirurgica Belgica, 2014. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
