Kısaca: EKG (elektrokardiyografi), kalbin elektriksel aktivitesini kâğıda ya da ekrana döken bir kayıttır. Göğse ve kol-bacaklara yapıştırılan elektrotlarla alınır; ağrısızdır, ışın içermez, iğne gerektirmez ve kayıt yalnızca birkaç saniye sürer. Ritmi, ileti bozukluklarını ve kalp krizinin izini gösterir. En çok yanlış anlaşılan nokta şudur: normal bir EKG, kalp damarlarınızın açık olduğu anlamına gelmez — damar darlığını göstermek EKG’nin işi değildir. Kalbin yapısını ekokardiyografi, eforla ortaya çıkan iskemiyi efor testi, gelip geçen ritim sorunlarını ise Holter gösterir.
EKG Nedir, Neyi Ölçer?
Kalbin her atışı, kas içinde yayılan küçük bir elektrik dalgasıyla başlar. Bu dalga önce kulakçıkları, sonra karıncıkları kasar. EKG cihazı, cilde yapıştırılan elektrotlar aracılığıyla bu elektriğin vücut yüzeyine yansıyan izini yakalar ve dalga şeklinde kaydeder.
Kayıtta üç temel dalga görürsünüz: P dalgası kulakçıkların kasılmasını, QRS kompleksi karıncıkların kasılmasını, T dalgası ise kalbin bir sonraki atış için toparlanmasını gösterir. Bu dalgaların şekli, genişliği ve birbirine göre zamanlaması hekime ritmin kaynağını, iletinin nerede takıldığını ve kalp kasının beslenmesinde bir aksama olup olmadığını söyler.
Standart EKG’de 10 elektrot kullanılır ve bunlardan 12 ayrı bakış açısı (derivasyon) elde edilir. Her derivasyon kalbe farklı bir yönden baktığı için, sorunun kalbin hangi bölgesinde olduğu da anlaşılabilir.
EKG Hangi Durumlarda Çekilir?
EKG, kalp değerlendirmesinin ilk basamağıdır; ucuzdur, hızlıdır ve hemen her yerde çekilebilir. Sık istendiği durumlar:
- Göğüs ağrısı, baskı veya sıkışma hissi — acil servislerde ilk yapılan işlemlerden biridir; ayrıntısı kalp krizi belirtileri yazımızda
- Çarpıntı ve düzensiz nabız hissi — bkz. kalp çarpıntısı ne zaman tehlikeli
- Bayılma, göz kararması, ani halsizlik
- Nefes darlığı ve çabuk yorulma
- Yüksek tansiyon takibi — kalbin yükten etkilenip etkilenmediğini görmek için; bkz. yüksek tansiyon
- Ritim bozukluğu şüphesi ya da bilinen ritim hastalığının takibi
- Ameliyat öncesi değerlendirme — seçilmiş hastalarda, aşağıda ayrıca ele alıyoruz
- Bazı ilaçların takibi — ritmi ya da ileti hızını etkileyebilen ilaçlar başlanırken
- Kan tahlilinde elektrolit bozukluğu saptanması — potasyum ve kalsiyum dengesizlikleri EKG’ye yansır; bkz. kalp ve damar kan tahlilleri
EKG Nasıl Çekilir? Adım Adım
- Belden yukarısı açılır ve sırtüstü uzanırsınız. Bilek ve ayak bileklerinin de açık olması gerekir.
- Elektrotlar yerleştirilir: altı tanesi göğsün sol tarafına ve kaburga aralarına, dört tanesi kol ve bacaklara. Erkeklerde iyi temas için küçük bir alanın tıraşlanması gerekebilir.
- Cilde jel ya da yapışkanlı ped uygulanır; bu, elektriksel temasın net olmasını sağlar.
- Hareketsiz kalmanız ve normal nefes almanız istenir. Konuşmak, titremek ya da üşümek kayda parazit karıştırır; bu da raporu yanıltabilir.
- Kayıt alınır. Asıl kayıt yalnızca birkaç saniye sürer; hazırlıkla birlikte tüm işlem 5–10 dakikadır.
- Elektrotlar çıkarılır. Sonrasında hiçbir kısıtlama yoktur; doğrudan günlük hayatınıza dönersiniz.
Hazırlık gerekir mi?
- Aç kalmanız gerekmez, su içebilirsiniz.
- İlaçlarınızı kendi başınıza kesmeyin. Aksi söylenmedikçe normal saatinde alın; kullandığınız ilaçların listesini yanınızda götürün.
- Vücut losyonu ve yağlı krem sürmeyin — elektrotların yapışmasını engeller.
- Üstten çıkarması kolay kıyafet tercih edin.
- Eski EKG’lerinizi mutlaka götürün. EKG yorumunda en değerli bilgi, bulgunun yeni mi yoksa eski mi olduğudur; bu da ancak karşılaştırmayla anlaşılır.
EKG Çeşitleri: Hangisi Ne Zaman?
| Tür | Nasıl alınır | Hangi soruya cevap verir |
|---|---|---|
| 12 derivasyonlu dinlenme EKG | Yatarken, birkaç saniyelik kayıt | O anki ritim, ileti ve iskemi bulguları |
| Ritim şeridi | Tek derivasyondan daha uzun kayıt | Ritmin düzenli olup olmadığı |
| Holter | 24 saatten günlere uzanan taşınabilir kayıt | Gelip geçen çarpıntı ve duraklamalar |
| Olay kaydedici | Şikâyet anında hastanın başlattığı uzun süreli kayıt | Seyrek ortaya çıkan ritim sorunları |
| Efor EKG’si | Koşu bandında yürürken | Yalnızca eforda ortaya çıkan bulgular |
Raporda Sık Geçen Terimler Ne Anlama Gelir?
Elinize geçen raporda genellikle kısa, teknik ifadeler yazar. En sık görülenler:
| Raporda gördüğünüz | Ne anlama gelir | Neden önemli |
|---|---|---|
| Normal sinüs ritmi | Kalbin kendi doğal pili çalışıyor, hız 60–100 | Beklenen, güven verici bulgu |
| Sinüs taşikardisi | Ritim doğal ama hız 100’ün üzerinde | Heyecan, ateş, kansızlık, tiroid ya da ağrı olabilir |
| Sinüs bradikardisi | Ritim doğal ama hız 60’ın altında | Sporcularda normaldir; ilaç ya da ileti sorunu da olabilir |
| Atriyal fibrilasyon | Kulakçıklarda düzensiz elektrik; P dalgası kaybolur | İnme riskini artırır, tedavi gerektirir |
| Ekstrasistol (VES / SVES) | Sıranın dışında gelen erken bir vuru | Çoğu iyi huyludur; sıklığı ve zemindeki kalp önemlidir |
| Sol / sağ dal bloğu | Elektriğin bir dalda gecikerek ilerlemesi | Yeni ortaya çıkması, eskiden beri olmasından çok daha önemlidir |
| ST yükselmesi (elevasyonu) | ST bölümünün normalin üzerine çıkması | Acil değerlendirme gerektirir |
| ST çökmesi / T negatifliği | Kalp kasının beslenmesinde aksama işareti olabilir | Mutlaka şikâyetle birlikte yorumlanır |
| Sol ventrikül hipertrofisi | Ana pompa odacığının duvarının kalınlaşması | Çoğu kez uzun süreli yüksek tansiyonun izidir |
| QT uzaması | Kalbin toparlanma süresinin uzaması | Bazı ilaçlarla birlikte ritim riski doğurabilir |
| Aks sapması | Elektriğin yayılma yönünün değişmesi | Tek başına çoğu zaman önemsizdir |
| Erken repolarizasyon | Özellikle genç erkeklerde sık görülen varyant | Genellikle masumdur |
Hangi Bulgu Ne Kadar Acil?
Rapordaki ifade tek başına aciliyeti belirlemez; belirleyici olan bulgunun şikâyetinizle ve eski kayıtlarınızla birlikte okunmasıdır. Yine de kaba bir sıralama yapmak mümkündür:
Beklemeyin: dinlenirken başlayan, 15–20 dakikadan uzun süren, kola ya da çeneye vuran, soğuk terleme ve bulantıyla gelen göğüs ağrısında EKG randevusu almaya çalışmayın — doğrudan 112’yi arayın. Aynı şekilde bayılma, konuşma bozukluğu, yüzde kayma ya da bir tarafta ani güçsüzlük de acil tablolardır. Kalp krizinin her zaman ağrıyla gelmediğini ağrısız kalp krizi videomuzda anlattık.
“EKG’m Normal Çıktı” — Ne Demek, Ne Demek Değil?
Bu cümle hastaların en çok güvendiği, hekimlerin ise en çok dikkatli yaklaştığı cümledir. Normal bir EKG şunu söyler: kayıt alındığı anda ritim düzenliydi, iletide belirgin bir sorun yoktu ve kalp kasının beslenmesine dair belirgin bir iz görülmedi.
Söylemediği şeyler ise şunlardır:
- Kalp damarlarınızın açık olduğunu göstermez. Kararlı koroner darlığı olan birçok kişide dinlenme EKG’si normaldir; çünkü dinlenirken kalbin ihtiyacı azdır ve darlık bu ihtiyacı karşılayabilir. Hangi tetkikin damarı gerçekten gösterdiğini anjiyo olmadan tıkanıklık anlaşılır mı yazımızda karşılaştırdık.
- Gelip geçen ritim bozukluğunu dışlamaz. EKG yalnızca birkaç saniyelik bir fotoğraftır. Çarpıntınız günde bir kez geliyorsa o anı yakalama ihtimali düşüktür — bunun için Holter gerekir.
- Kalbin yapısını değerlendirmez. Kapak darlığı, kaçak, odacık genişlemesi ve kasılma gücü EKG’de değil, ekokardiyografide görülür. Kasılma gücü değeri olan ejeksiyon fraksiyonu da oradan gelir.
- Kalp krizini ilk saatte her zaman göstermez. Akut tabloda ilk EKG tanısal olmayabilir; bu yüzden şikâyet sürüyorsa kayıt tekrarlanır ve kan tahlili (troponin) ile birlikte değerlendirilir.
Tersi de doğrudur: raporda “anormal” diye işaretlenen birçok bulgu — erken repolarizasyon, aks sapması, tek tük ekstrasistol — tamamen sağlıklı kişilerde görülebilir. EKG bir tarama aracıdır, hüküm değildir.
“Kalbim Bir An Duruyor, Sonra Güm Ediyor”
Poliklinikte en sık duyduğumuz tariflerden biri budur ve arkasında genellikle ekstrasistol vardır: sıranın dışında erken gelen bir vuru. Erken vurudan sonra kalp bir sonraki atış için biraz fazla beklediğinden, o atış daha güçlü hissedilir. “Duruyor” denen şey aslında bu kısa duraklamadır.
Yapısal olarak sağlam bir kalpte ekstrasistol çoğunlukla iyi huyludur. Kafein, uykusuzluk, stres, sigara, alkol ve tiroid sorunları sıklığını artırır. Dikkat edilmesi gereken durumlar; ekstrasistolün çok sık ve çok odaklı olması, eforla artması, beraberinde bayılma olması ya da zeminde bilinen bir kalp hastalığı bulunmasıdır. Düzensizlik sürekliyse ve nabız tamamen düzensizse akla atriyal fibrilasyon gelir — bu farklı bir tablodur ve inme riski taşır.
EKG mi, EKO mu, Efor Testi mi, Holter mı?
Bu dördü birbirinin alternatifi değil, farklı sorulara cevap veren araçlardır:
| Tetkik | Neyi gösterir | Ne zaman öne çıkar |
|---|---|---|
| EKG | O anki elektriksel aktivite: ritim, ileti, iskemi izi | Her değerlendirmenin ilk basamağı |
| Ekokardiyografi | Kalbin yapısı: kapaklar, odacıklar, kasılma gücü | Üfürüm, nefes darlığı, kapak ve yetmezlik şüphesi |
| Efor testi | Eforda ortaya çıkan iskemi ve egzersiz kapasitesi | Yürüyünce gelip durunca geçen şikâyet |
| Holter | Uzun süreli ritim ve tansiyon kaydı | Gelip geçen çarpıntı, bayılma |
| Anjiyografi | Damarın içinin doğrudan görüntüsü | Ciddi bulgu ya da girişim planı |
Ameliyat Öncesi EKG Neden İstenir?
Ameliyat ve anestezi, kalbin üzerindeki yükü geçici olarak artırır. Ameliyat öncesi EKG’nin amacı, bu yükü kaldıramayacak bir ritim ya da ileti sorununu önceden görmek ve — en az onun kadar önemlisi — sonradan karşılaştırabileceğimiz bir başlangıç kaydı bırakmaktır. Ameliyattan sonra çekilen bir EKG’de görülen bulgunun yeni olup olmadığını ancak bu ilk kayıt söyler.
Buna karşılık herkese rutin olarak EKG çekilmez. Karar; hastanın yaşı, bilinen kalp hastalığı ve risk faktörleri ile yapılacak ameliyatın risk düzeyi birlikte değerlendirilerek verilir. Şikâyeti ve risk faktörü olmayan genç bir hastada küçük bir girişim için çoğu zaman gerekmez. Değerlendirmenin diğer basamaklarını kalp ameliyatı öncesi hazırlık yazımızda ele aldık.
Kliniğimizde EKG’yi Nasıl Değerlendiriyoruz?
EKG’nin ayrıntılı yorumu ve ritim hastalıklarının tedavisi kardiyolojinin alanıdır. Biz kalp ve damar cerrahisi tarafında EKG’yi üç amaçla kullanıyoruz.
Birincisi, ameliyat öncesi zemin tespiti. Damar ya da kalp ameliyatı planlanan hastada ritmin ne olduğunu, bilinen bir dal bloğu bulunup bulunmadığını ve bunların yeni olup olmadığını baştan kayıt altına alıyoruz.
İkincisi, ritmin cerrahi planı değiştirdiği durumlar. Atriyal fibrilasyonu olan bir hastada kan sulandırıcı yönetimi, işlem zamanlaması ve sonrasındaki takip farklı kurgulanır; bu ilaçların izlemini varfarin ve INR takibi yazımızda anlattık.
Üçüncüsü, “EKG’m normal” diyerek gelen ama şikâyeti süren hastalar. Bu grupta en sık yaptığımız iş, kapanmış görünen dosyayı yeniden açmak ve şikâyetin gerçekten kalp kaynaklı olup olmadığını baştan değerlendirmek oluyor. Çoğu zaman eksik olan şey tetkik sayısı değil, tetkiklerin doğru sırayla istenmesidir.
Değerlendirme ve randevu için İstanbul (Beylikdüzü)’ndeki polikliniğimize başvurabilirsiniz; iletişim bilgileri iletişim sayfamızda, hekim bilgileri biyografi sayfamızda.
Videolu Anlatım
Prof. Dr. Yusuf Kalko, ani kalp krizinin nasıl geliştiğini ve korunmak için nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyor — EKG’nin yakalamaya çalıştığı tablonun arka planı:
İlgili Videolar
İlgili Blog Yazıları
İlgili Sayfalar
- Kalp Hastalıkları
- Damar Hastalıkları
- Damar Check-Up
- Kalp-Damar Risk Hesaplayıcı
- Nabız Kaç Olmalı?
- Kalp ve Damar Kan Tahlilleri
Sıkça Sorulan Sorular
EKG nedir, ne işe yarar?
EKG (elektrokardiyografi), kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden bir incelemedir. Cilde yapıştırılan elektrotlarla alınır ve kalbin ritmini, iletinin nasıl ilerlediğini ve kalp kasının beslenmesine dair izleri gösterir. Kalp değerlendirmesinin ilk basamağıdır.
EKG çekilmesi ne kadar sürer, acı verir mi?
Asıl kayıt yalnızca birkaç saniye sürer; elektrotların yerleştirilmesiyle birlikte tüm işlem 5–10 dakikadır. İğne yapılmaz, ışın verilmez ve acı vermez. İşlemden sonra hiçbir kısıtlama olmadan günlük hayatınıza dönersiniz.
EKG öncesi aç kalmak veya ilaçları kesmek gerekir mi?
Aç kalmanız gerekmez, su içebilirsiniz. İlaçlarınızı kendi başınıza kesmeyin; aksi söylenmedikçe normal saatinde alın ve kullandığınız ilaçların listesini yanınızda götürün. Vücut losyonu ve yağlı krem sürmeyin, çünkü elektrotların yapışmasını engeller.
EKG kalp damarlarındaki tıkanıklığı gösterir mi?
Doğrudan göstermez. Kararlı koroner darlığı olan birçok kişide dinlenme EKG’si normal çıkar, çünkü dinlenirken kalbin oksijen ihtiyacı azdır ve darlık bu ihtiyacı karşılayabilir. Geçirilmiş bir kalp krizi kasta iz bırakmışsa EKG bunu yakalayabilir; ancak “EKG’m temiz” demek damarların açık olduğu anlamına gelmez.
EKG raporumda “sinüs ritmi” yazıyor, bu iyi mi?
Evet, beklenen bulgudur. Sinüs ritmi, kalbin kendi doğal pilinin çalıştığı anlamına gelir. Yanına yazılan “taşikardi” hızın 100’ün üzerinde, “bradikardi” ise 60’ın altında olduğunu belirtir. Bunlar tek başına hastalık değildir; heyecan, ateş, ilaç ya da sporcu kalbi gibi nedenlerle de görülebilir.
EKG’de ekstrasistol görüldü, tehlikeli mi?
Yapısal olarak sağlam bir kalpte ekstrasistol çoğunlukla iyi huyludur ve kafein, uykusuzluk, stres, sigara ya da tiroid sorunlarıyla artabilir. Dikkat edilmesi gereken durumlar; çok sık ve çok odaklı olması, eforla artması, bayılma eşlik etmesi ya da zeminde bilinen bir kalp hastalığı bulunmasıdır.
EKG ile ekokardiyografi arasındaki fark nedir?
EKG kalbin elektriğini kaydeder; ritmi ve iletiyi gösterir ama kalbin yapısını göstermez. Ekokardiyografi ise ses dalgalarıyla kalbi görüntüler: kapakları, odacık ölçülerini ve kasılma gücünü gösterir. İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Şikâyetim var ama EKG normal çıktı, ne yapmalıyım?
EKG yalnızca birkaç saniyelik bir kayıttır; gelip geçen bir ritim bozukluğunu ya da yalnızca eforda ortaya çıkan bir bulguyu kaçırabilir. Şikâyetiniz sürüyorsa hekiminiz şikâyetin tipine göre Holter, efor testi, ekokardiyografi veya görüntülemeli tetkiklerle devam eder. “Normal çıktı” cümlesiyle yetinmeyin.
Ameliyat öncesi herkese EKG çekilir mi?
Hayır, rutin olarak herkese çekilmez. Karar; yaş, bilinen kalp hastalığı ve risk faktörleri ile yapılacak ameliyatın risk düzeyi birlikte değerlendirilerek verilir. Çekildiğinde ikinci bir yararı daha vardır: ameliyat sonrası alınacak kayıtla karşılaştırılabilecek bir başlangıç kaydı bırakır.
EKG raporunuz elinizde ama ne anlama geldiğinden emin değilseniz ya da rapor normal çıktığı hâlde çarpıntı ve göğüs şikâyetiniz sürüyorsa, değerlendirme için İstanbul (Beylikdüzü)’nde randevu alabilirsiniz: WhatsApp’tan yazın. EKG raporunuzun, varsa eski EKG’lerinizin ve kullandığınız ilaçların fotoğrafını gönderebilirsiniz.
