Damar hastalıkları, vücudumuzdaki atardamarları (arter) ve toplardamarları (ven) etkileyen geniş bir hastalık grubudur. Bacak damarlarının tıkanmasından şah damarı darlığına, aort anevrizmasından varis ve diyabetik ayağa kadar her birinin belirtisi, riski ve tedavisi farklıdır. Ortak nokta, çoğunun sinsi ilerlemesi ve erken tanının uzuv ve hayat kurtarmasıdır.
Bu sayfa, başlıca damar hastalıklarına genel bir bakış sunar ve her konu için ayrıntılı rehber ve tedavi sayfalarımıza yönlendirir. İçerikler, 30 yılı aşkın deneyime sahip Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Yusuf Kalko tarafından hazırlanmış ve tıbben gözden geçirilmiştir.
Kısaca: Damar hastalıklarının çoğu belirti vermeden ilerler. En sık görülenler: bacak atardamarı tıkanıklığı (periferik arter hastalığı), karotis (şah damarı) darlığı, aort anevrizması, varis/kronik venöz yetmezlik ve diyabetik ayaktır. Yürürken bacak ağrısı, bacakta soğukluk-renk değişikliği, geç iyileşen yara veya ani felç belirtileri mutlaka değerlendirilmelidir.
Başlıca Damar Hastalıkları ve Belirtileri
Aşağıda en sık karşılaşılan damar hastalıklarını ve öne çıkan belirtilerini özetledik. Her başlık, ayrıntılı tanı ve tedavi rehberine bağlanır.
Periferik Arter Hastalığı (Bacak Damar Tıkanıklığı)
Bacakları besleyen atardamarların damar sertliği (ateroskleroz) nedeniyle daralmasıdır. En tipik belirti, yürürken ortaya çıkıp dinlenince geçen bacak ağrısıdır (kladikasyo). İlerleyince ayakta soğukluk, renk değişikliği ve geç iyileşen yaralar görülür. Ayrıntı: Bacakta Damar Tıkanıklığı Tedavisi.
Karotis (Şah Damarı) Darlığı
Boynun iki yanındaki, beyni besleyen şah damarlarının daralmasıdır. Çoğu zaman sessizdir ancak inme (felç) riskini ciddi biçimde artırır. Ayrıntı: Şah Damarı Tıkanıklığı · ayrıca boyundaki kitlelerde Şah Damarı Tümörü.
Aort Anevrizması
Vücudun ana atardamarı olan aortun balon gibi genişlemesidir. Genellikle hiçbir belirti vermeden büyür; yırtılması hayatidir. Yüksek tansiyon ve sigara en önemli risklerdir. Ayrıntı: Aort Anevrizması Tedavisi.
Varis ve Kronik Venöz Yetmezlik
Bacak toplardamarlarındaki kapakçıkların bozulmasıyla kanın geri kaçması sonucu oluşur. Bacakta ağırlık, ağrı, şişlik, kabarık-mor damarlar ve ileri evrede yara görülür. Ayrıntı: Varis Tedavileri · Venöz Yetmezlik.
Diyabetik Ayak ve Kangren
Şeker hastalığının damar ve sinirlerde yaptığı hasar nedeniyle ayakta geç iyileşen yaralar ve enfeksiyon gelişir; ihmal edilirse doku kaybına (kangren) ve uzuv kaybına yol açabilir. Ayrıntı: Diyabetik Ayak · Kangren Tedavisi.
Buerger Hastalığı ve Lenfödem
Buerger hastalığı, sigarayla yakından ilişkili, genç erkeklerde el ve ayak damarlarını tıkayan iltihabi bir damar hastalığıdır (ayrıntı). Lenfödem ise lenf sıvısının birikmesiyle kol veya bacakta kalıcı şişliktir (ayrıntı).
İnme (Felç) ile İlişkisi
Şah damarı darlığı ve kalp kaynaklı pıhtılar inmenin önlenebilir nedenlerindendir. Damar sağlığını korumak, inme riskini azaltmanın temelidir. Ayrıntı: İnme ve Felç.
Belirtiler Ne Zaman Acil?
Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirir; vakit kaybı uzuv veya hayat kaybına yol açabilir:
- Bacakta ani başlayan şiddetli ağrı ile birlikte soğukluk, solukluk veya morarma (akut damar tıkanıklığı)
- Yüz, kol veya bacakta ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu, yüzde kayma (inme belirtileri — FAST)
- Karın veya sırtta ani, şiddetli, yırtılır tarzda ağrı (aort anevrizması yırtılması olabilir)
- Diyabetik bir hastada ayakta hızla büyüyen yara, kötü kokulu akıntı veya kararma
⚠ Bu belirtilerde beklemeden 112’yi arayın. İnme ve akut damar tıkanıklığında tedavi başarısı doğrudan zamana bağlıdır.
Damar Hastalıklarında Risk Faktörleri
Damar hastalıklarının çoğu ortak risk faktörlerini paylaşır. İyi haber: bunların büyük kısmı değiştirilebilir.
- Sigara — damar hastalıkları için en güçlü ve en önlenebilir risk
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Diyabet (şeker hastalığı) ve yüksek kolesterol
- Damar sertliği (ateroskleroz), hareketsizlik ve fazla kilo
- İlerleyen yaş ve ailede damar hastalığı öyküsü
Kliniğimizde Damar Hastalıklarına Yaklaşımımız
İstanbul (Beylikdüzü)’ndeki kliniğimizde, bir kalp ve damar cerrahisi uzmanı olarak hem atardamar hem toplardamar hastalıklarının tanı ve tedavisini bütüncül biçimde ele alıyoruz. Yaklaşımımızın temel ilkeleri:
- Doğru tanı: Doppler ultrason, BT/MR anjiyografi ile darlığın yeri ve derecesini netleştiririz.
- Önce en az girişimsel yöntem: Uygun hastalarda minimal invaziv ve kapalı (endovasküler) yöntemleri tercih ederiz.
- Gerektiğinde ileri cerrahi: Yaygın veya kritik hastalıkta bypass, anevrizma onarımı, karotis cerrahisi ve hibrit yöntemler uygularız.
- Uzuv kurtarma: Diyabetik ayak ve kritik bacak iskemisinde önceliğimiz dokuyu ve uzvu korumaktır.
- Multidisipliner iş birliği: Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrolü için kardiyoloji, endokrinoloji ve dahiliye ile birlikte çalışırız.
İlgili Videolar
İlgili Blog Yazıları
İlgili Tedavi Sayfaları
Sıkça Sorulan Sorular
Damar hastalıkları hangi doktora gider?
Atardamar ve toplardamar hastalıkları (bacak damar tıkanıklığı, şah damarı, aort anevrizması, varis, diyabetik ayak) Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanının alanıdır. Belirti veya risk faktörünüz varsa bu bölüme başvurabilirsiniz.
Damar hastalığının ilk belirtileri nelerdir?
En sık ilk belirtiler: yürürken gelen bacak ağrısı (kladikasyo), bacakta soğukluk ve renk değişikliği, bacakta ağrı-şişlik-kabarık damar (varis) ve geç iyileşen ayak yaralarıdır. Birçok damar hastalığı ise sessizdir; bu yüzden risk taşıyanlarda tarama önemlidir.
Damar tıkanıklığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Erken evrede yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlar yeterli olabilir. Belirgin darlıklarda ise balon-stent gibi kapalı (endovasküler) yöntemler ya da gerektiğinde bypass uygulanır. Yöntem, darlığın yeri ve derecesine göre belirlenir.
Hangi damar hastalıkları sigaradan kaynaklanır?
Sigara, periferik arter hastalığı, aort anevrizması ve özellikle Buerger hastalığında en güçlü risktir. Sigarayı bırakmak, damar hastalıklarının ilerlemesini durdurmanın en etkili adımıdır.
Varis ile atardamar tıkanıklığı aynı şey mi?
Hayır. Varis ve venöz yetmezlik toplardamar (ven) hastalığıdır; bacakta şişlik, ağrı ve kabarık damar yapar. Atardamar (arter) tıkanıklığı ise dokuya giden kanı azaltır; yürürken ağrı, soğukluk ve yara yapar. Tedavileri farklıdır.
Şah damarı darlığı neden tehlikeli?
Boyundaki şah damarının daralması beyne pıhtı atmasına ve inmeye (felç) yol açabilir. Çoğu zaman belirti vermediği için, risk taşıyanlarda Doppler ultrason ile taranması önemlidir.
Damar hastalıklarından nasıl korunurum?
Sigarayı bırakmak, tansiyon-şeker-kolesterolü kontrol altında tutmak, düzenli hareket etmek ve sağlıklı beslenmek en etkili korunma yollarıdır. Risk faktörü taşıyanların düzenli damar kontrolü yaptırması erken tanı sağlar.
Bacak ağrısı, şişlik, şah damarı veya aort taraması gibi damar sağlığı değerlendirmesi için İstanbul (Beylikdüzü)’nde randevu: WhatsApp’tan ulaşın.
Kaynaklar
- European Society for Vascular Surgery (ESVS) — Klinik Uygulama Kılavuzları: esvs.org/clinical-practice
- European Society of Cardiology (ESC) — Periferik Arter ve Aort Hastalıkları Kılavuzları: escardio.org/Guidelines
- American Heart Association (AHA) — Vascular Health: heart.org
- IWGDF — Diyabetik Ayak Uluslararası Kılavuzu: iwgdfguidelines.org
- Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği: tkdcd.org
- Prof. Dr. Yusuf Kalko — Akademik Yayınlar
📋 Damar sağlığı kalp sağlığından ayrı düşünülemez. Kalp hastalıkları, belirtileri ve tedavileri için Kalp Hastalıkları rehberimize de göz atabilirsiniz.
Kaynaklar — Bilimsel Yayınlar
Bu sayfadaki bilgiler, Prof. Dr. Yusuf Kalko’nun uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmalarıyla da desteklenmektedir:
- The surgical treatment of arterial aneurysms in Behçet disease: a report of 16 patients. Journal of Vascular Surgery, 2005. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Effects of atorvastatin on vascular intimal hyperplasia: an experimental rodent model. Angiology, 2009. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Surgery of the carotid artery: local anaesthesia versus general anaesthesia. Acta Chirurgica Belgica, 2007. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Carotid endarterectomy under local anesthesia: single institutional experience. Interactive CardioVascular and Thoracic Surgery, 2006. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Visceral artery aneurysms. The Heart Surgery Forum, 2007. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Mid-term outcome with surgery for type B aortic dissections: a single center experience. Journal of Cardiac Surgery, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Surgical experiences in acute spontaneous dissection of the infrarenal abdominal aorta. Anadolu Kardiyoloji Dergisi, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Comparison of transperitoneal and retroperitoneal approaches in abdominal aortic surgery. Acta Chirurgica Belgica, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Belirtileriniz için bir Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına başvurun. Acil belirtilerde vakit kaybetmeden 112’yi arayın.