Kısaca: May-Thurner sendromu (iliak ven kompresyon sendromu), sağ iliak atardamarın sol bacağın ana toplardamarını omurga üzerinde sıkıştırması sonucu sol bacakta venöz dönüşün bozulmasıdır. En tipik bulgu inatçı, tek taraflı (sıklıkla sol) bacak şişmesi, ağırlık ve atipik varislerdir; genç-orta yaş kadınlarda daha sıktır. Önemli bir komplikasyonu sol bacak derin ven trombozudur (DVT — pıhtı); özellikle genç bir kadında sol bacak DVT’si bu sendromu akla getirir. Tanı renkli Doppler, BT/MR venografi ve gerektiğinde venografi ile konur; belirti veren olgularda tedavi genellikle toplardamara balon + stent (venöz anjiyoplasti) ile venöz akışın açılmasıdır. Ani, tek taraflı, ağrılı bacak şişmesinde vakit kaybetmeden hekime başvurun.
May-Thurner Sendromu Nedir?
Karın içinde sağ iliak atardamar, sol bacağın ana toplardamarının (sol ana iliak ven) tam üzerinden geçer. Bazı kişilerde bu atardamar, toplardamarı omurgaya doğru bası altında tutar ve zamanla damar duvarında daralmaya yol açar. Sonuçta sol bacaktan kalbe dönen kan yavaşlar; bacakta şişlik, ağırlık ve toplardamar genişlemeleri (varis) ortaya çıkar. Bu anatomik bası herkeste belirti vermez; ancak akış yeterince bozulduğunda venöz yetmezlik tablosu ve pıhtı riski doğar.
Belirtileri
- Tek taraflı (çoğunlukla sol) bacak şişmesi — gün sonuna doğru artar.
- Bacakta ağırlık, dolgunluk ve rahatsızlık hissi.
- Sol bacakta veya kasık/pelvis bölgesinde atipik varisler.
- İlerleyen olgularda cilt renk değişikliği, egzama, nadiren venöz yara.
- Sol bacakta ani şişlik + ağrı — derin ven trombozunun (DVT) habercisi olabilir.
Sol Bacakta Tek Taraflı Şişlik: Neyi Düşündürür? (Ayırıcı)
Tek taraflı bacak şişmesinin birkaç önemli nedeni vardır; ayrımı tedaviyi belirler:
| Durum | Tipik özellik | Ana yaklaşım |
|---|---|---|
| May-Thurner sendromu | İnatçı sol bacak şişliği, atipik varis, genç kadın | Venografi/BT + balon-stent |
| Derin ven trombozu (DVT) | Ani, ağrılı, ısı artışı — acil | Antikoagülan, gerekirse girişim |
| Venöz yetmezlik / varis | Akşam artan ağırlık, görünür varis | Kompresyon, kapalı varis tedavisi |
| Lipödem / lenfödem | Genelde iki taraflı; ayak tutulumu ayrımı | Kompresyon, lenf drenajı |
Kimlerde, Neden Görülür?
Anatomik bası aslında toplumda oldukça yaygındır ama çoğu kişide belirti vermez. Belirti veren May-Thurner sendromu daha çok genç ve orta yaş kadınlarda görülür. Uzun süreli hareketsizlik, gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı ve pıhtılaşmaya yatkınlık gibi etkenler, bası zemininde sol bacak DVT’si riskini artırır. Bu yüzden özellikle genç bir kadında ilk kez ve sol bacakta gelişen bir DVT, altta May-Thurner olup olmadığının araştırılmasını gerektirir.
Acil Durum: DVT’yi Atlamayın
⚠️ Ani başlayan, tek bacakta, ağrılı ve ısı artışıyla giden şişlik derin ven trombozu (DVT — pıhtı) belirtisi olabilir. Pıhtının kopup akciğere gitmesi (pulmoner emboli) hayatidir. Böyle bir durumda “geçer” diye beklemeyin; vakit kaybetmeden hekime/acile başvurun.
Tanı Nasıl Konur?
Değerlendirme muayene ve renkli Doppler ultrason ile başlar. Doppler yüzeyel ve derin venleri gösterir ama pelvisteki bası her zaman net görünmeyebilir; bu nedenle şüphede BT venografi veya MR venografi istenir. Kesin değerlendirme ve tedavi için kateterle venografi ve gerektiğinde damar içi ultrason (IVUS) kullanılır. Belirtilerinizi ön değerlendirmek için bacak şişmesi triyaj aracımızı kullanabilirsiniz (tanı yerine geçmez).
Tedavi
Tedavi, belirti ve komplikasyona göre planlanır:
- Rastlantısal, belirtisiz bası: genellikle tedavi gerektirmez, izlenir.
- Belirti veren daralma: toplardamara balon (anjiyoplasti) + stent ile akışın açılması esastır; bu, kapalı (endovenöz) bir işlemdir.
- DVT eşlik ediyorsa: kan sulandırıcı (antikoagülan) tedavi; uygun olgularda pıhtı eritme/çekme işlemi ve ardından stent.
- Destekleyici: uygun kompresyon çorabı, hareket ve eşlik eden varis/venöz yetmezliğin tedavisi.
Kliniğimizde Yaklaşımımız
Prof. Dr. Yusuf Kalko, İstanbul (Beylikdüzü) muayenesinde inatçı tek taraflı bacak şişliğinde önce nedeni ayırt eder: May-Thurner mi, DVT mi, venöz yetmezlik mi, yoksa lipödem/lenfödem mi? Renkli Doppler ile venöz sistem değerlendirilir, gereğinde ileri görüntüleme (BT/MR venografi) planlanır; uygun olgularda venöz stent dahil endovenöz tedavi ve DVT yönetimi yapılır. Bacak damar sağlığınızı bütüncül değerlendirmek için damar check-up uygundur. Sorularınız ve randevu için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Videolu Anlatım
İlgili Videolar
İlgili Blog Yazıları
İlgili Sayfalar
Sıkça Sorulan Sorular
May-Thurner sendromu neden çoğunlukla sol bacağı tutar?
Çünkü sağ iliak atardamar, sol bacağın ana toplardamarının tam üzerinden geçer ve onu omurgaya doğru sıkıştırabilir. Bu anatomik ilişki nedeniyle bası ve belirtiler tipik olarak sol bacakta görülür.
May-Thurner sendromu tehlikeli mi?
Belirti vermeyen bası çoğu kişide zararsızdır. Ancak akış yeterince bozulursa venöz yetmezlik ve özellikle sol bacak derin ven trombozu (DVT) riski artar; DVT ciddi bir durumdur ve tedavi gerektirir.
Tanısı nasıl konur?
Muayene ve renkli Doppler ile başlanır; pelvisteki bası için BT venografi veya MR venografi istenebilir. Kesin değerlendirme ve tedavi için kateterle venografi ve gerektiğinde damar içi ultrason (IVUS) kullanılır.
Tedavisi ameliyat mı?
Belirti veren olgularda tedavi genellikle açık ameliyat değil, kapalı (endovenöz) bir işlemdir: daralan toplardamara balon ve stent yerleştirilerek akış açılır. DVT eşlik ediyorsa kan sulandırıcı ve uygun olgularda pıhtı eritme/çekme işlemi eklenir.
Kimler risk altında?
Belirti veren May-Thurner sendromu genç ve orta yaş kadınlarda daha sıktır. Uzun hareketsizlik, gebelik, doğum kontrol hapı ve pıhtılaşmaya yatkınlık riski artırır.
Sol bacağımdaki şişlik May-Thurner mı, varis mi?
Ayrım için değerlendirme gerekir. İnatçı ve tek taraflı (sol) şişlik, atipik varisler ve genç kadın olmak May-Thurner’ı düşündürebilir; kesin ayrım renkli Doppler ve gerekli görüntülemelerle yapılır.
Stent takıldıktan sonra ne olur?
Stent, daralan toplardamarı açık tutar ve belirtiler genellikle geriler. Bir süre kan sulandırıcı kullanımı ve düzenli kontrol önerilir; hekiminizin verdiği ilaç ve takip planına uymak önemlidir.
Bacağımdaki ani şişlik acil mi?
Ani başlayan, tek bacakta, ağrılı ve ısı artışıyla giden şişlik DVT belirtisi olabilir ve acildir. Beklemeden hekime/acile başvurun.
