Bacak atardamarlarındaki tıkanıklık (periferik arter hastalığı, PAH) sinsi ilerler; ilk belirtisi genellikle yürürken ortaya çıkan bacak ağrısıdır. Bu test, belirtilerinize göre bacak dolaşımınız açısından genel bir fikir verir.
Periferik arter hastalığı (PAH) nedir?
PAH; bacak atardamarlarının damar sertliğine (ateroskleroz) bağlı daralması ya da tıkanmasıdır. Kaslara giden kan azalınca, özellikle yürürken ağrı ortaya çıkar. İlerlerse istirahatte ağrı ve iyileşmeyen yaralara yol açabilir.
En önemli belirti: kladikasyo (yürüme ağrısı)
Kladikasyo; yürürken baldır ya da bacakta başlayan, dinlenince birkaç dakikada geçen kramp-ağrıdır. Ağrının hep aynı yürüme mesafesinde başlaması tipiktir. Bu, PAH’ın en karakteristik belirtisidir (bkz. yürürken bacak ağrısı).
Kritik bacak iskemisi: ileri evre (acil)
⚠️ İstirahatte (yatarken) ayak-parmak ağrısı ya da iyileşmeyen ayak yarası, ileri düzey tıkanıklığın (kritik bacak iskemisi) işaretidir ve gecikmeden değerlendirilmelidir. Ayrıca ani başlayan soğuk, soluk, ağrılı ve nabızsız bacak acil bir durumdur (akut tıkanıklık).
Kesin tanı: ABI ve renkli Doppler
Bacak dolaşımı ağrısız testlerle ölçülür. Ayak bileği-kol indeksi (ABI) pratik bir göstergedir:
| ABI değeri | Anlamı |
|---|---|
| 1,00 – 1,40 | Normal |
| 0,91 – 0,99 | Sınırda |
| ≤ 0,90 | Periferik arter hastalığı (tıkanıklık) |
| > 1,40 | Damar sert/sıkışmıyor — ayrı değerlendirilir |
Renkli Doppler ultrason ise darlığın yerini ve derecesini gösterir.
Risk faktörleri ve korunma
- Sigara (en güçlü risk) ve diyabet
- Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
- İleri yaş ve hareketsizlik
- Korunma: sigarayı bırakmak, düzenli yürüme egzersizi, risk faktörü kontrolü
Sık Sorulan Sorular
Bacak damar tıkanıklığı (PAH) nedir?
Bacak atardamarlarının damar sertliğine bağlı daralması/tıkanmasıdır. Kaslara giden kan azaldığı için özellikle yürürken ağrı olur; ilerlerse istirahat ağrısı ve yara gelişebilir.
Kladikasyo nedir?
Yürürken baldır/bacakta başlayıp dinlenince geçen kramp-ağrıdır. PAH’ın en tipik belirtisidir ve genellikle hep aynı mesafede ortaya çıkar.
İstirahatte ağrı ne anlama gelir?
İstirahatte (özellikle geceleri) ayak ağrısı, ileri tıkanıklığın (kritik bacak iskemisi) işaretidir ve acil değerlendirme gerektirir; uzuv kaybı riskini azaltmak için gecikilmemelidir.
ABI testi nedir?
Ayak bileği ve koldaki tansiyonun oranıdır. 0,90 ve altı bacak atardamar tıkanıklığını gösterir. Ağrısız ve pratik bir tarama testidir.
PAH nasıl tedavi edilir?
Sigarayı bırakmak ve düzenli yürüme egzersizi temeldir; risk faktörleri (şeker, tansiyon, kolesterol) kontrol edilir. Gerektiğinde ilaç, balon/stent ya da baypas gündeme gelir.
En önemli risk faktörü nedir?
Sigara ve diyabet başta gelir. İkisi bir arada olduğunda bacak damar tıkanıklığı ve ilerlemesi riski belirgin artar.
İlgili rehber: Periferik Arter Hastalığı ve Yürüme · Bacakta Damar Tıkanıklığı · Tüm araçlar: Sağlık Araçları
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı yerine geçmez; sonucunuzu hekiminizle değerlendirin. Tedavi kararı muayene ile belirlenir. Acil belirtilerde 112’yi arayın.