Şeker hastalığı (diyabet) ayak sağlığını iki yönden tehdit eder: sinir hasarı (his kaybı) ve dolaşım azlığı. Bu araç, risk faktörlerinize göre diyabetik ayak risk düzeyiniz hakkında genel bir fikir verir ve önerilen kontrol sıklığını gösterir.
Diyabetik ayak riski neden önemli?
Diyabette his kaybı (nöropati) nedeniyle küçük bir yara ya da vurma fark edilmeyebilir; dolaşımın azalması ise yaraların iyileşmesini zorlaştırır. Bu ikili, fark edilmeyen bir yaranın enfeksiyona ve en kötü senaryoda uzuv kaybına ilerlemesine yol açabilir. Erken risk belirleme ve düzenli takip bunu önler.
Risk neye göre belirlenir? (IWGDF mantığı)
Uluslararası kılavuzlar (IWGDF) diyabetik ayak riskini başlıca dört faktöre göre değerlendirir: his kaybı, dolaşım sorunu (PAH), ayak şekil bozukluğu ve geçmiş yara/amputasyon öyküsü. Bu araç aynı mantığı basitleştirilmiş bir puanlamayla kullanır:
Risk düzeyine göre kontrol sıklığı
| Risk düzeyi | Önerilen kontrol |
|---|---|
| Düşük | Yılda 1 kez ayak muayenesi + her gün öz-kontrol |
| Orta | 6 ayda bir ayak kontrolü |
| Yüksek | 3–6 ayda bir uzman takibi |
| Çok yüksek (geçmiş yara/amputasyon) | 1–3 ayda bir uzman takibi |
| Aktif / iyileşmeyen yara | Hemen başvuru (acil) |
Ayak yaralarını önlemek için
- Her gün ayaklarınızı (taban ve parmak araları dahil) kontrol edin
- Çıplak ayakla yürümeyin; uygun ayakkabı ve tabanlık kullanın
- Dikişsiz, sıkmayan çorap tercih edin
- Nasır ve tırnakları kendiniz kesmeyin; doğru ayak bakımı uygulayın
- Şeker kontrolünü sağlayın ve sigarayı bırakın
Ne zaman acil başvurmalı?
⚠️ Ayakta açık ya da iyileşmeyen yara, kızarıklık-şişlik-sıcaklık (enfeksiyon), siyah/koyu renk (doku ölümü) ya da ateş varsa gecikmeden başvurun. Bu bulgular uzuv kaybını önlemek için erken müdahale gerektirir.
Sık Sorulan Sorular
Diyabetik ayak riski nasıl belirlenir?
Başlıca his kaybı (nöropati), dolaşım sorunu (PAH), ayak şekil bozukluğu ve geçmiş yara/amputasyon öyküsüne göre belirlenir. Kesin değerlendirme muayene ile yapılır.
En önemli risk faktörü hangisi?
Geçmişte ayak yarası veya amputasyon öyküsü en güçlü risk göstergesidir; bu grupta 1-3 ayda bir yakın takip önerilir. Ardından his kaybı ve dolaşım sorunu gelir.
Ne sıklıkla ayak kontrolü yaptırmalıyım?
Risk düzeyinize göre yılda 1 ile 1-3 ayda bir arasında değişir. Risk düzeyinden bağımsız olarak her gün kendi ayak kontrolünüzü yapmalısınız.
Ayağımda yara görürsem ne yapmalıyım?
Kendiniz müdahale etmeyin; gecikmeden hekime başvurun. Küçük görünen yaralar bile diyabette hızla ilerleyebilir.
Riskimi nasıl azaltırım?
Şeker kontrolünü sağlamak, sigarayı bırakmak, uygun ayakkabı-çorap kullanmak, günlük ayak kontrolü yapmak ve düzenli takip riski belirgin azaltır.
İlgili rehber: Diyabetik Ayak Bakımı · Doğru Ayakkabı Seçimi · Tüm araçlar: Sağlık Araçları
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı yerine geçmez; sonucunuzu hekiminizle değerlendirin. Tedavi kararı muayene ile belirlenir. Acil belirtilerde 112’yi arayın.