Kısaca: Varis işlemlerinin çoğu bugün kapalı yöntemlerle ve lokal anesteziyle yapılıyor; hazırlık da buna göre sadeleşti. Yine de üç şey işlemin güvenliğini doğrudan belirler: renkli Doppler ile damar haritasının çıkarılması, kullandığınız ilaçların eksiksiz bildirilmesi ve işlemi ertelemeyi gerektiren bir durum olup olmadığının önceden fark edilmesi. Bu yazı, randevu ile işlem günü arasındaki hazırlığı adım adım anlatır.
Hazırlık Neden Bu Kadar Önemli?
Varis tedavisinde sonucu belirleyen şey çoğu zaman işlemin kendisi değil, doğru planlamadır. Hangi toplardamarın kaçak yaptığı, kaçağın nereden başladığı ve damarın çapı bilinmeden seçilen yöntem eksik kalır — bu da şikâyetin sürmesine veya erken nükse yol açabilir. Hangi yöntemin kime uygun olduğunu varis tedavisinde hangi yöntem size uygun yazımızda karşılaştırdık.
Hazırlığın ikinci amacı güvenliktir: kullandığınız ilaçlar, geçirdiğiniz hastalıklar ve o günkü genel durumunuz işlemin zamanlamasını değiştirebilir. İyi bir hazırlık, sürprizleri işlem gününe bırakmamak demektir.
İlk Adım: Muayene ve Renkli Doppler Haritalaması
Varis işlemi öncesinde renkli Doppler ultrason standart bir gerekliliktir. NHS de tedavi öncesi damar haritasının çıkarılmasını tedavi planlamasının parçası olarak tanımlar. Bu inceleme:
- Yüzeyel ve derin toplardamar sistemini ayrı ayrı değerlendirir,
- Kaçağın (reflü) hangi noktadan başladığını gösterir,
- Damar çapını ve seyrini ölçerek yöntem seçimini belirler,
- derin ven trombozu gibi işlemi erteletecek bir durum olup olmadığını ortaya koyar.
Doppler ağrısız ve ışınsızdır, iğne gerektirmez. Genellikle ayakta da değerlendirme yapılır; çünkü kaçak yalnızca ayaktayken belirginleşebilir. İşlemden kısa süre önce tekrarlanması gerekebilir.
İlaçlarınızı Eksiksiz Bildirin
Hazırlığın en kritik başlığı budur. Reçetesiz aldıklarınız ve bitkisel ürünler dâhil kullandığınız her şeyi hekiminize söyleyin. Karar her zaman hekime aittir; hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın.
| İlaç / ürün | Neden önemli? | Genel yaklaşım |
|---|---|---|
| Kan sulandırıcılar (varfarin, yeni nesil antikoagülanlar) | Kanama ve morarma eğilimini artırır | Bırakma kararı yalnızca hekime aittir; çoğu kapalı işlemde kesilmesi gerekmeyebilir |
| Aspirin ve ağrı kesiciler | Kanama eğilimini artırabilir | Kalp için kullanılıyorsa kendiliğinden kesilmez; hekiminize danışın |
| Doğum kontrol hapı / hormon tedavisi | Pıhtı riskini etkileyebilir | Mutlaka bildirilmeli; karar kişiye göre verilir |
| Diyabet ilaçları | Aç kalma durumunda kan şekeri dengesi | O günkü doz ve saat hekimle planlanır |
| Bitkisel takviyeler | Bazıları kanamayı ve karaciğeri etkileyebilir | İçeriği belirsiz ürünler genellikle önceden bırakılır |
| Alerji öyküsü | Skleroterapi ajanı ve lokal anestezik açısından | Bilinen tüm alerjiler kaydedilir |
İşlem Gününe Hazırlık
Aç kalmak gerekir mi?
Bu, anestezi türüne bağlıdır ve hazırlığın en çok karıştırılan noktasıdır. NHS’in tanımına göre lazer ve radyofrekans gibi ısı ile kapatma (endotermal ablasyon) işlemleri ve köpük skleroterapi lokal anesteziyle, hasta uyanıkken yapılır; klasik açık cerrahi (bağlama ve çıkarma) ise genel anestezi altında uygulanır.
| Yöntem | Anestezi | Aç kalma | Aynı gün taburcu |
|---|---|---|---|
| Radyofrekans / lazer ile kapatma | Lokal (hasta uyanık) | Genellikle gerekmez | Genellikle evet |
| Köpük skleroterapi | Lokal (hasta uyanık) | Genellikle gerekmez | Genellikle evet |
| Yapıştırıcı yöntem | Lokal | Genellikle gerekmez | Genellikle evet |
| Klasik açık cerrahi | Genel anestezi (hasta uyur) | Gerekir | Sıklıkla evet; iyileşme daha uzun |
Ne giymeli, yanınıza ne almalısınız?
- Rahat ve bol kıyafet, düz ve rahat ayakkabı
- Hekiminiz önerdiyse bası (varis) çorabınız — çoğu işlemden sonra bir süre kullanılır
- Kullandığınız ilaçların listesi ve varsa önceki Doppler raporlarınız
- Kimlik ve sosyal güvenlik belgeleriniz
Refakatçi ve araç kullanımı
Lokal anesteziyle yapılan işlemlerden sonra çoğu kişi yürüyerek evine döner; yine de ilk gün araç kullanmamak ve yanınızda birinin bulunması güvenli olanıdır. Genel anestezi alındıysa aynı gün araç kullanmak kesinlikle uygun değildir ve refakatçi zorunludur.
Hekiminize sormanız gereken sorular
Muayeneden çıkarken şu başlıkların netleşmiş olması hazırlığı kolaylaştırır. Yanıtları not almanız, işlem gününe kadar aklınızda soru kalmamasını sağlar:
- Hangi damarımda kaçak var ve hangi yöntem planlanıyor?
- İşlem ne kadar sürecek ve hangi anestezi uygulanacak?
- Kullandığım ilaçlardan hangisini, ne zaman bırakmam gerekiyor?
- Bası çorabını ne zaman, ne kadar süre kullanacağım?
- İşimin niteliğine göre ne zaman işe dönebilirim?
- Kontrol randevum ne zaman ve hangi belirtilerde erken başvurmalıyım?
Aynı seansta iki bacağın birlikte yapılıp yapılmayacağını da sormanız yararlıdır; bu karar damar yapınıza ve günlük yaşamınıza göre değişir.
Sigara, Alkol ve Cilt Bakımı
- Sigara: Yara iyileşmesini ve dolaşımı olumsuz etkiler. İşlem öncesi dönem, bırakmak için iyi bir fırsattır — bkz. sigara ve damar sağlığı.
- Alkol: İşlemden önceki gün alkol alınmaması önerilir.
- Cilt: Bacak cildinin sağlam olması gerekir. İşlem bölgesinde kesik, çatlak, egzama veya enfeksiyon varsa hekiminize bildirin.
- Epilasyon ve bronzlaşma: İşlem gününe çok yakın ağda/tıraş ve güneş yanığı cilt tahrişi yapabilir; birkaç gün önceden planlayın.
- Losyon ve krem: İşlem sabahı bacağa krem sürmeyin; cilt temiz ve kuru olmalıdır.
Hangi Durumlarda İşlem Ertelenir?
Varis işlemleri acil değildir; bu bir avantajdır. Aşağıdaki durumlarda işlem genellikle daha uygun bir zamana ertelenir veya plan değiştirilir. Karar her zaman muayene sonrası verilir:
- Bacakta aktif enfeksiyon (selülit), açık ve enfekte yara
- Akut derin ven trombozu ya da yeni geçirilmiş pıhtı
- Ateşli bir hastalık veya aktif enfeksiyon tablosu
- Gebelik — varis şikâyetleri sıklıkla doğumdan sonra geriler; işlem genellikle sonrasına planlanır (bkz. gebelikte varis)
- Kontrolsüz sistemik hastalık (örneğin çok yüksek tansiyon veya kontrolsüz şeker)
- İleri düzeyde atardamar tıkanıklığı — bası tedavisi uygulanamayabileceği için ayrıca değerlendirilir
- Hareketsizlik gerektiren yakın dönem — uzun uçuş veya ameliyat planı varsa zamanlama gözden geçirilir
İşlem gününden önce mutlaka haber verin:
- Bacakta ani şişlik, ısı artışı, kızarıklık veya ağrı başladıysa — pıhtı açısından değerlendirilmelidir.
- Ateş, grip benzeri tablo veya herhangi bir enfeksiyon belirtisi varsa.
- İlaçlarınızda değişiklik olduysa ya da yeni bir ilaç/takviye başladıysanız.
- Gebelik ihtimaliniz varsa.
- Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya öksürükle kan gibi bir şikâyet olursa bu acil bir durumdur; işlemi beklemeyin, acile başvurun.
Kliniğimizde Yaklaşımımız
Kliniğimizde (İstanbul, Beylikdüzü) hazırlık üç adımda ilerler: ayrıntılı muayene, renkli Doppler ile damar haritalaması ve kişiye özel yöntem planı. İlaç kullanımınız, eşlik eden hastalıklarınız ve günlük yaşamınız (işiniz, seyahat planınız) birlikte değerlendirilir. Amaç, işlemi en uygun zamanda ve en uygun yöntemle yapmaktır. İşlem sonrası dönemi ise varis ameliyatı sonrası iyileşme süreci yazımızda ayrıntılı anlattık.
Videolu Anlatım
Prof. Dr. Yusuf Kalko, hazırlığın temel taşı olan renkli Doppler ultrasonu ve kimlere gerektiğini anlatıyor:
İlgili Videolar
İlgili Blog Yazıları
İlgili Sayfalar
- Varis Tedavileri
- Ameliyatsız Varis Tedavisi
- Varis Öz-Değerlendirme Testi
- Sağlık ve Risk Hesaplama Araçları
Sıkça Sorulan Sorular
Varis ameliyatı öncesi aç kalmam gerekir mi?
Anestezi türüne bağlıdır. Lazer, radyofrekans ve köpük skleroterapi gibi lokal anesteziyle yapılan kapalı işlemlerde genellikle özel bir açlık gerekmez. Klasik açık cerrahi genel anestezi altında yapıldığı için açlık gerekir. Kesin talimatı işlemi yapacak ekip verir.
Kan sulandırıcı ilacımı kesmeli miyim?
Kendi başınıza kesmeyin. Kapalı yöntemlerin çoğunda kan sulandırıcının kesilmesi gerekmeyebilir. Karar; ilacın türüne, neden kullanıldığına ve uygulanacak yönteme göre yalnızca hekiminiz tarafından verilir.
İşlemden önce Doppler şart mı?
Evet, standart uygulamadır. Hangi toplardamarda kaçak olduğu, kaçağın nereden başladığı ve damar çapı bilinmeden uygun yöntem seçilemez. Doppler ayrıca işlemi erteletebilecek bir pıhtı olup olmadığını da gösterir.
İşlem günü ne giymeliyim?
Rahat, bol bir kıyafet ve düz ayakkabı tercih edin. Hekiminiz bası çorabı önerdiyse yanınıza alın. İşlem sabahı bacağınıza krem veya losyon sürmeyin; cilt temiz ve kuru olmalıdır.
İşlemden sonra aynı gün eve dönebilir miyim?
Kapalı yöntemlerde çoğu kişi aynı gün evine döner ve kısa süre içinde yürümeye başlar. Genel anesteziyle yapılan klasik cerrahide de sıklıkla aynı gün taburculuk mümkündür, ancak iyileşme süreci daha uzundur.
Adet dönemimde işlem yapılabilir mi?
Genellikle engel değildir, ancak konforunuz açısından planlama yapılabilir. Hekiminize söylemeniz, tarihin size uygun şekilde belirlenmesini sağlar.
Gebelikte varis işlemi yapılır mı?
Gebelik döneminde varis işlemleri genellikle ertelenir. Gebeliğe bağlı varisler doğumdan sonraki aylarda kendiliğinden belirgin şekilde gerileyebilir. Bu dönemde bası çorabı ve hareket öne çıkar.
İşlemden önce sigarayı bırakmam gerekir mi?
Zorunlu bir şart olarak konmasa da güçlü şekilde önerilir. Sigara dolaşımı ve yara iyileşmesini olumsuz etkiler; ayrıca damar hastalığının ilerlemesini hızlandırır. İşlem öncesi dönem bırakmak için iyi bir fırsattır.
