EVAR (endovasküler anevrizma onarımı), aort anevrizmasının açık ameliyat yapmadan, kasıktan girilerek damar içine yerleştirilen bir stent–greft ile tedavi edilmesidir. Göğüs (torasik) aortu için aynı yöntemin adı TEVAR’dır. Bu rehberde EVAR’ın ne olduğunu, nasıl yapıldığını, kimlere uygun olduğunu, avantaj-dezavantajlarını ve takibini açıklıyoruz.
ℹ️ EVAR, anevrizmanın ne zaman tedavi edileceğini değil, nasıl tedavi edileceğini anlatır. Ameliyat eşikleri için “aort anevrizması kaç cm’de ameliyat” yazımıza bakabilirsiniz.
EVAR nedir?
Anevrizma, aortun balon gibi genişlemesidir ve büyüdükçe yırtılma riski taşır. EVAR’da genişleyen bölüm çıkarılmaz; onun yerine damarın içine, kanı taşıyacak yeni bir kanal oluşturan stent-greft yerleştirilir. Böylece anevrizma kesesine basınç binmez, kese zamanla küçülür ve yırtılma riski ortadan kalkar.
EVAR nasıl yapılır?
İşlem, görüntüleme (skopi) eşliğinde, genellikle her iki kasık atardamarından yapılır:
- Kasıktan ince kateterle girilir (çoğu zaman büyük kesi ve karın açmak gerekmez)
- Katlanmış stent-greft anevrizma bölgesine ilerletilir
- Stent-greft açılıp sağlam aort duvarına tutunur ve anevrizmayı mühürler
- Kan artık greftin içinden akar; işlem sonunda giriş yerleri kapatılır
Göğüs aortundaki anevrizmalar için aynı mantıkla yapılan işleme TEVAR denir. Anatomisi uygun olmayan bazı olgularda pencereli (fenestre) ya da dallı greftler gibi ileri teknikler kullanılabilir.
EVAR mı, açık cerrahi mi?
İki yöntem de anevrizmayı onarır; seçim anatomi, yaş ve genel sağlık durumuna göre yapılır:
| EVAR (kapalı) | Açık cerrahi | |
|---|---|---|
| Yöntem | Kasıktan stent-greft | Karın/göğüs açılıp damar greftle değiştirilir |
| İnvazivlik | Minimal invaziv | Büyük ameliyat |
| Hastanede kalış | Genelde 1–3 gün | Daha uzun |
| İyileşme | Hızlı (çoğu ~1 ayda işe döner) | Daha uzun |
| Takip | Ömür boyu görüntüleme şart | Daha az sıklıkta |
Avantajları ve dezavantajları
| Avantajlar | Dezavantajlar |
|---|---|
| Küçük kesi, az kan kaybı | Her anatomiye uygun değil |
| Kısa hastane, hızlı iyileşme | Ömür boyu düzenli görüntüleme gerekir |
| Erken dönem riski daha düşük | Kaçak (endoleak) ve ek girişim ihtimali biraz daha yüksek |
| Yüksek riskli/yaşlı hastada uygulanabilir | Stent-greftle ilgili geç sorunlar olabilir |
Kimler için uygundur?
Uygunluğu belirleyen en önemli etken anevrizmanın anatomisidir (yerleşim, boyun uzunluğu, damar çapları, kıvrımlar):
| EVAR’a daha uygun | Açık cerrahi gerekebilen |
|---|---|
| Böbrek arterleri altındaki karın anevrizması | Tutunma bölgesi (boyun) çok kısa/açılı |
| Tutunma için yeterli sağlam aort | Anevrizmanın böbrek/iç organ damarlarını tutması |
| İleri yaş / yüksek ameliyat riski | Genç, düşük riskli, uzun yaşam beklentili hasta (bazı olgular) |
| Uygun kasık damarı anatomisi | Kasık damarları çok dar/kıvrımlı |
Karar, ayrıntılı BT anjiyografi ile anatominin değerlendirilmesi sonrası kişiye özel verilir.
İşlem öncesi ve anestezi
Öncesinde BT anjiyografi ile anevrizma ölçülür ve uygun stent-greft planlanır; kalp, akciğer ve böbrek açısından genel değerlendirme yapılır. İşlem duruma göre genel ya da bölgesel/lokal anestezi ile gerçekleştirilebilir.
İyileşme süreci
Komplikasyon olmazsa hastalar genellikle 1–3 gün içinde taburcu olur ve çoğu kişi yaklaşık bir ay içinde günlük yaşamına/işine döner. Kasık giriş yerlerinin bakımı, erken hafif hareket ve tansiyon kontrolü iyileşmeyi destekler. Ağır efor için hekiminizin onayını alın.
Takip: neden ömür boyu görüntüleme?
EVAR’ın en önemli farkı, düzenli görüntüleme takibi gerektirmesidir. Bazen kese içine greft kenarından ya da yan dallardan kan sızabilir (kaçak / endoleak); bu, kesenin küçülmesini engelleyebilir ve nadiren yeniden girişim gerektirir. Bu nedenle BT/görüntüleme kontrolleri (ilk yıl daha sık, sonra düzenli) aksatılmamalıdır. Erken saptanan sorunlar kolay çözülür.
Olası riskler ve komplikasyonlar
- Kaçak (endoleak): kese içine sızma — takip ve gerekirse ek işlem
- Stent-greftin kayması ya da kıvrılması, bacak dalının tıkanması
- Kasık giriş yerinde damar sorunu, hematom, enfeksiyon
- Böbrek ve genel ameliyat riskleri (kişiye göre değişir)
Bu riskler düzenli takiple büyük ölçüde yönetilebilir; erken dönem riskleri açık cerrahiye göre genellikle daha düşüktür.
Kliniğimizde (İstanbul, Beylikdüzü) yaklaşımımız
Anevrizmayı BT anjiyografi ile ayrıntılı değerlendirir, anatomiye ve genel duruma göre EVAR/TEVAR ya da açık cerrahi arasında kişiye özel karar veririz. Uygun olgularda kapalı yöntemin minimal invaziv avantajlarından yararlanır, sonrasında düzenli görüntüleme takibini planlarız. Amacımız anevrizmayı yırtılmadan, en uygun yöntemle güvenle onarmaktır.
İlgili Videolar
İlgili Blog Yazıları
İlgili Sayfalar
Sıkça Sorulan Sorular
EVAR nedir?
EVAR (endovasküler anevrizma onarımı), aort anevrizmasının açık ameliyat yapılmadan, kasıktan girilerek damar içine yerleştirilen bir stent-greft ile tedavi edilmesidir. Göğüs aortu için aynı yönteme TEVAR denir.
EVAR nasıl yapılır?
Görüntüleme eşliğinde iki kasık atardamarından girilir, katlanmış stent-greft anevrizma bölgesine ilerletilir ve açılarak sağlam aorta tutunur. Anevrizma kesesi devre dışı kalır, kan greftin içinden akar.
EVAR mı, açık cerrahi mi daha iyi?
İkisinin de yeri vardır. EVAR minimal invazivdir, hastanede kalış ve iyileşme kısadır, erken risk daha düşüktür; ancak her anatomiye uygun değildir ve ömür boyu görüntüleme gerektirir. Karar anatomi, yaş ve genel sağlığa göre verilir.
EVAR kimlere uygundur?
En önemli belirleyici anevrizmanın anatomisidir: böbrek arterleri altındaki, tutunma için yeterli sağlam aortu olan anevrizmalar uygundur. İleri yaş veya yüksek ameliyat riski olan hastalarda özellikle tercih edilir. Uygunluk BT anjiyografi ile belirlenir.
EVAR sonrası iyileşme ne kadar sürer?
Komplikasyon olmazsa hastalar genellikle 1–3 gün içinde taburcu olur ve çoğu kişi yaklaşık bir ay içinde günlük yaşamına döner.
EVAR sonrası neden düzenli kontrol gerekir?
Kese içine greft kenarından ya da yan dallardan kan sızabilir (kaçak/endoleak). Bunu erken yakalamak için düzenli BT/görüntüleme takibi şarttır; erken saptanan sorunlar kolay çözülür.
Endoleak (kaçak) tehlikeli mi?
Bazı kaçaklar kendiliğinden düzelirken bazıları kesenin küçülmesini engeller ve ek işlem gerektirebilir. Bu yüzden takip önemlidir; çoğu kaçak kapalı yöntemlerle tedavi edilebilir.
EVAR ile anevrizma tamamen geçer mi?
Stent-greft anevrizmayı devre dışı bırakır ve yırtılma riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır. Ancak greftin ömür boyu düzgün çalıştığını görmek için takip gereklidir; bu yönüyle tedavi ‘kur’ değil, sürdürülen bir çözümdür.
📋 EVAR, geniş aort anevrizması tedavisinin bir parçasıdır. Ne zaman ameliyat gerektiği için kaç cm’de ameliyat, acil yırtılma için aort diseksiyonu ve belirtiler için aort anevrizması nasıl belirti verir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Aort anevrizmanız için tedavi seçeneklerini (EVAR/açık) değerlendirmek üzere İstanbul (Beylikdüzü)’nde: WhatsApp’tan ulaşın veya 0552 324 45 41. Ani şiddetli karın/sırt ağrısında önce 112’yi arayın.
Kaynaklar — Bilimsel Yayınlar
Bu sayfadaki bilgiler, Prof. Dr. Yusuf Kalko’nun uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış bilimsel çalışmalarıyla da desteklenmektedir:
- The surgical treatment of arterial aneurysms in Behçet disease: a report of 16 patients. Journal of Vascular Surgery, 2005. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Effects of atorvastatin on vascular intimal hyperplasia: an experimental rodent model. Angiology, 2009. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Visceral artery aneurysms. The Heart Surgery Forum, 2007. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
- Mid-term outcome with surgery for type B aortic dissections: a single center experience. Journal of Cardiac Surgery, 2008. Kalko Y, ve ark. PubMed ↗
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi yöntemi kişiye özeldir; karar ayrıntılı görüntüleme ve hekim değerlendirmesiyle verilir. Tedavi kararı muayene ile belirlenir. Acil belirtilerde 112’yi arayın.
